Từ giấc mơ đến khát vọng: Bạch Thái Bưởi 'sếu đầu đàn'

VŨ HOÀNG LINH

.

Mùa xuân này, soi chiếu vào mục tiêu của nghị quyết 68 với khát vọng về 2 triệu doanh nghiệp và 20 tập đoàn tầm cỡ thế giới vào năm 2030, ta lại thấy hừng hực một khí thế doanh nhân như thuở "người Việt đi tàu Việt" năm xưa.

Bạch Thái Bưởi, nhà tư sản được mệnh danh là "Vua tàu thủy" của Việt Nam đầu thế kỷ 20 với "Giang hải luân thuyền Bạch Thái công ty" - Ảnh tư liệu

Hơn một thế kỷ trước, khi con tàu Bình Chuẩn của "Vua tàu thủy" Bạch Thái Bưởi nhổ neo, lá cờ hiệu màu vàng với ba ngôi sao đỏ phấp phới trên cột buồm không chỉ khẳng định chủ quyền thương mại trên sông nước, mà còn đánh dấu một cột mốc tiên phong về lòng tự tôn của doanh nhân Việt trước các đối thủ Hoa kiều và người Pháp.

Mục tiêu đã rõ, con đường đã định, nhưng để những "con sếu" cất cánh và "khu rừng doanh nghiệp" xanh tốt, chúng ta cần một tâm thế mới trong mùa xuân này: Tâm thế của sự tin cậy và đồng hành.

VŨ HOÀNG LINH

Dòng chảy ngầm chưa bao giờ ngưng nghỉ

Mùa xuân thường gợi cho người ta nghĩ về những khởi đầu mới, nhưng để đi xa, đôi khi cần một chút tĩnh lặng để nhìn lại phía sau. Lịch sử doanh thương Việt Nam như dòng sông Hồng đỏ nặng phù sa, khi cuộn trào dữ dội, khi thắt lại ghềnh thác, nhưng chưa bao giờ ngừng chảy về biển lớn.

Đầu thế kỷ 20, giữa lúc nền kinh tế bị chi phối bởi tư bản ngoại quốc, phong trào "Chấn hưng thương trường, cổ động thực nghiệp" đã nhen nhóm lên những ngọn lửa đầu tiên. Chúng ta từng có những "ngọn núi" sừng sững.

Đó là một Bạch Thái Bưởi kiêu hãnh với tuyên ngôn: "Tôi là người Việt Nam, xin các ông giúp tôi... Mua hay không mua tùy ý, nhưng xin hãy xem tôi có thua kém gì người Hoa, người Tây không?". Đó là "Vua sơn" Nguyễn Sơn Hà, người đã khiến người Pháp phải kinh ngạc vì sản phẩm sơn Việt Nam. Đó là Trương Văn Bền với xà bông Cô Ba nức tiếng Đông Dương...

Họ đã chứng minh một chân lý giản đơn nhưng đầy sức nặng: Người Việt hoàn toàn có thể đường hoàng làm chủ nền kinh tế, cạnh tranh sòng phẳng bằng trí tuệ và bản lĩnh Việt.

Dòng chảy ấy có lúc thăng trầm. Có những giai đoạn, hai chữ "tư nhân" bị nhìn nhận với ánh mắt e dè, bó buộc trong những cơ chế cũ kỹ, nhưng sức sống của doanh nhân Việt Nam luôn kiên cường như những loài cây gan góc chống chọi với thời tiết. Dù rụng lá ngưng chồi vì giá lạnh hay khô nóng, nhưng hễ có chút nắng ấm và làn gió mát lành của mùa xuân là lá cành lại vươn lên mạnh mẽ.

Và hôm nay, trong tâm thế của một mùa xuân mới, khi Đảng và Nhà nước xác định kinh tế tư nhân là "động lực quan trọng" của nền kinh tế, cánh cửa đã thực sự mở toang.

Những cái tên như Vingroup, Thaco, FPT, Masan, Hòa Phát, Vietjet... đang viết tiếp giấc mơ của cụ Bạch Thái Bưởi, nhưng ở một tầm vóc khác: Không chỉ là giữ thị trường nội địa, mà là mang chuông đi đánh xứ người. Xe điện Việt trên đất Mỹ, phần mềm Việt xuất khẩu sang Nhật, thép Việt xây dựng công trình quốc tế...

Đó là sự kế thừa của một dòng máu doanh nhân kiên cường - dẫu đã có lúc bị buộc phải âm thầm - nhưng vẫn chảy tràn qua hai thế kỷ.

Nhìn người để ngẫm ta

Mùa xuân, nhìn ra thế giới để thấy mình đang ở đâu trong dòng chảy thương mại toàn cầu. Những câu chuyện thần kỳ của Nhật Bản hay kỳ tích sông Hàn của Hàn Quốc không tự nhiên mà có, và chắc chắn không chỉ được dệt nên bởi những doanh nghiệp nhỏ lẻ rời rạc.

Ngược dòng thời gian về những năm sau Thế chiến thứ hai, nước Nhật hoang tàn trong đống đổ nát. Nhưng với tinh thần duy tân quật cường, Chính phủ Nhật Bản đã bắt tay kiến tạo nên những tập đoàn zaibatsu (tài phiệt) và sau này là keiretsu (chuỗi cung ứng).

Toyota đi lên từ những chiếc máy dệt, Honda khởi đầu từ những chiếc xe máy gắn động cơ thô sơ, Sony bắt đầu từ nồi cơm điện... Họ được nuôi dưỡng để trở thành những "chiến hạm" kinh tế, mang lá cờ mặt trời mọc đi chinh phục khắp năm châu.

Gần gũi hơn là câu chuyện của người Hàn Quốc. Từ một quốc gia nghèo đói sau chiến tranh, họ đã tạo nên "Kỳ tích sông Hàn" chấn động thế giới. Sự trỗi dậy của Samsung, Hyundai, LG hay SK gắn liền với sự bảo trợ quyết liệt và định hướng chiến lược của nhà nước, biến những công ty gia đình thành các chaebol (tập đoàn tài phiệt đa quốc gia) khổng lồ nắm giữ huyết mạch quốc gia.

Người Hàn từng có câu nói nổi tiếng: "Những gì tốt cho Samsung là tốt cho Hàn Quốc". Đó là sự đồng lòng tuyệt đối giữa khát vọng quốc gia và sứ mệnh doanh nghiệp.

Và ngay cạnh chúng ta, Trung Quốc trỗi dậy mạnh mẽ với những Alibaba, Tencent hay Huawei. Họ không chỉ lớn mạnh nhờ thị trường nội địa tỉ dân, mà nhờ tư duy toàn cầu và khát vọng làm chủ công nghệ lõi, không chấp nhận thân phận "công xưởng gia công" mãi mãi.

Điểm chung của những "con rồng" ấy là gì? Đó là tư duy "Sếu đầu đàn".

Trong tự nhiên, khi đàn sếu bay qua đại dương, luôn cần những con sếu khỏe nhất bay ở vị trí dẫn đầu. Con sếu đầu đàn ấy sẽ xé gió, chịu sức cản lớn nhất của không khí để tạo ra luồng khí động học thuận lợi cho cả đàn bay theo.

Nền kinh tế cũng vậy. Muốn bay xa, bay cao trong chuỗi giá trị toàn cầu không thể chỉ trông chờ vào những cánh chim sẻ nhỏ bé, dù đông đúc nhưng tản mát mà cần những "con sếu" đủ khỏe để xé gió, dẫn dắt các doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng tham gia vào chuỗi cung ứng.

Việt Nam nhất thiết phải có những doanh nghiệp đầu đàn như vậy.

Nguồn theo Tuoitre