Văn nghệ Văn nghệ 2

MỘT LÀNG NỔI TIẾNG VỚI HAI CÂU TỤC NGỮ VẦN “LỜ”

Cạnh nhà tôi có một vị Tiến sỹ mới về hưu, người gốc làng Cổ Am nổi tiếng. Lúc nào anh cũng tự hào về việc học hành của làng mình. Tôi liền giải thích:

- Sách "Đồng Khánh địa dư chí" (1886) có ghi câu tục ngữ khá hay: “Đông Bạch Sam, nam Hành Thiện”.

- Bạch Sam ở đâu hả bác. Chú hàng xóm hỏi?

- Làng Bạch Sam thuộc tổng Bạch Sam huyện Đường Hào xứ Đông. Thời nay là xã Bạch Sam huyện Mỹ Hào tỉnh Hưng Yên.

- Thế còn câu: “Đông Cổ Am, nam Hành Thiện” có từ bao giờ hả bác?

- Cuối thế kỷ XIX, huyện Mỹ Hào bị cắt về tỉnh Hưng Yên, thì câu ca “Đông Cổ Am, nam Hành Thiện” xuất hiện.

Theo trang 108 tập “Xứ Đông – miền ca dao tục ngữ”, thì câu tục ngữ cổ thời phong kiến: “Gà Tò. Mía Tó. Vó Vạn Đồn. L Cổ Am”. Nhưng thực tế người dân hay gọi là lợn Tó, vì danh từ gà thường đi với danh từ lợn. Còn câu ca dao thứ hai cũng có vần lờ là: “Trung ương thì thích ông Tờ. Hải Phòng thì thích ông Lờ Ô Lô”.

Chú hàng xóm liền hỏi về sự tích câu ca dao vui này. Tôi liền giảng giải:

- Vào thời bao cấp, thì lãnh đạo sở Giáo dục thành phố Hải Phòng có hai phó giám đốc là TS. Trịnh Khắc Tụ, người làng Cổ Am và nhà giáo Nguyễn Trọng Lô là chảng rể Cổ Am. Lúc chọn một trong hai người làm Giám đốc sở, thì câu ca vui trên ra đời.

Tôi liền bảo chú hàng xóm: Làng Cổ Am đã nổi tiếng, nay lại càng nổi tiếng hơn bởi hai câu ca vui trên. Cả hai cùng phá lên cười…

NGỌC TÔ